Okres wypowiedzenia w Niemczech zależy przede wszystkim od tego, kto składa wypowiedzenie, jak długo trwa zatrudnienie oraz czy pracownik jest jeszcze w okresie próbnym. Poza wyjątkami ustawowy termin wynosi 4 tygodnie do 15. dnia miesiąca albo do jego końca. Wypowiedzenie musi mieć formę papierową i własnoręczny podpis zgodnie z § 623 BGB. E-mail, SMS, skan ani WhatsApp nie wystarczą.
Ustawowe okresy wypowiedzenia według § 622 BGB
Podstawowy termin dotyczy zarówno pracownika, jak i pracodawcy przed osiągnięciem przez pracownika dwóch lat stażu u danego pracodawcy. Pracownik zachowuje zasadniczo ten sam termin także przy dłuższym zatrudnieniu, natomiast okres wypowiedzenia po stronie pracodawcy wydłuża się wraz ze stażem pracy.
W przypadku pracodawcy ustawowe terminy przedstawiają się następująco:
| Staż pracy u pracodawcy | Okres wypowiedzenia | Termin zakończenia |
|---|---|---|
| Poniżej 2 lat | 4 tygodnie | 15. dzień miesiąca albo koniec miesiąca |
| Od 2 lat | 1 miesiąc | Koniec miesiąca |
| Od 5 lat | 2 miesiące | Koniec miesiąca |
| Od 8 lat | 3 miesiące | Koniec miesiąca |
| Od 10 lat | 4 miesiące | Koniec miesiąca |
| Od 12 lat | 5 miesięcy | Koniec miesiąca |
| Od 15 lat | 6 miesięcy | Koniec miesiąca |
| Od 20 lat | 7 miesięcy | Koniec miesiąca |
Staż oznacza okres zatrudnienia u tego samego pracodawcy. Nie chodzi o łączny staż zawodowy w Niemczech. Trzeba też rozróżnić 4 tygodnie, czyli 28 dni, od jednego miesiąca kalendarzowego. Są to różne sposoby liczenia terminu. Przy okresie „1 miesiąca do końca miesiąca” stosunek pracy kończy się zawsze ostatniego dnia danego miesiąca, a nie po upływie dokładnie 30 dni.
Dokładny termin może wynikać z umowy o pracę albo z Tarifvertrag, czyli układu zbiorowego. Dokumenty te mogą przewidywać zasady korzystniejsze, dłuższe lub w określonych przypadkach krótsze, o ile pozwalają na to przepisy prawa.
Jakie wymogi formalne musi spełniać wypowiedzenie?
§ 623 BGB wymaga zachowania formy pisemnej. Jest to wymóg bezwzględny, który dotyczy zarówno pracownika, jak i pracodawcy. Prawidłowe wypowiedzenie powinno spełniać następujące warunki:
- Dokument papierowy – oświadczenie musi zostać sporządzone w formie pisemnej.
- Własnoręczny podpis – podpisuje je osoba wypowiadająca umowę albo prawidłowo umocowany pełnomocnik.
- Jasne oświadczenie woli – z treści powinno wynikać, że strona chce zakończyć stosunek pracy.
- Skuteczne doręczenie – termin zaczyna biec, gdy pismo dotrze do drugiej strony, a nie w dniu wpisanym na dokumencie.
Wypowiedzenie przesłane e-mailem, SMS-em, faksem, przez WhatsApp lub w postaci samego skanu nie spełnia wymogu z § 623 BGB. Brak własnoręcznego podpisu może oznaczać nieważność oświadczenia. Przy doręczeniu pocztą znaczenie ma moment, w którym adresat w normalnych okolicznościach mógł zapoznać się z pismem, na przykład po jego umieszczeniu w skrzynce pocztowej.
Okres próbny, czyli Probezeit
Jeżeli umowa przewiduje okres próbny, który co do zasady może trwać maksymalnie 6 miesięcy, wypowiedzenie jest zwykle możliwe z zachowaniem 2 tygodni. Termin ten dotyczy obu stron, chyba że umowa lub układ zbiorowy wprowadzają inne rozwiązanie.
Wypowiedzenie w okresie próbnym nie musi kończyć się 15. dnia miesiąca ani w jego ostatnim dniu. Może zostać doręczone w dowolnym dniu, a stosunek pracy kończy się po upływie dwóch tygodni od skutecznego doręczenia. Przykładowo, przy doręczeniu 10 marca zakończenie pracy może przypadać 24 marca, jeśli obowiązuje dokładnie dwutygodniowy termin.
Co zrobić po otrzymaniu wypowiedzenia?
Po otrzymaniu dokumentu warto działać od razu, ponieważ niektóre terminy w niemieckim prawie pracy są bardzo krótkie:
- Odbierz dokument i zachowaj jego oryginał oraz kopertę, jeśli pismo zostało wysłane pocztą.
- Sprawdź, czy wypowiedzenie ma formę papierową, własnoręczny podpis i jednoznaczną treść.
- Ustal dokładną datę doręczenia, ponieważ od niej liczy się okres wypowiedzenia oraz termin na zaskarżenie.
- Przekaż umowę, wypowiedzenie i informacje o stażu prawnikowi lub innej osobie udzielającej profesjonalnej pomocy prawnej.
- Jeżeli chcesz zakwestionować wypowiedzenie, złóż do sądu pracy pozew Kündigungsschutzklage w ciągu 3 tygodni od otrzymania pisma.
Trzy tygodnie to termin na wniesienie pozwu do sądu pracy, a nie czas na samo napisanie sprzeciwu do pracodawcy. Po jego upływie podważenie wypowiedzenia jest zwykle znacznie trudniejsze. Urlop lub choroba co do zasady nie zatrzymują biegu tego terminu.
Kiedy działa ochrona przed wypowiedzeniem?
Po co najmniej 6 miesiącach zatrudnienia może mieć zastosowanie powszechna ochrona wynikająca z niemieckiej ustawy o ochronie przed wypowiedzeniem, jeżeli spełnione są także warunki dotyczące wielkości zakładu. W takiej sytuacji zwykłe wypowiedzenie pracodawcy musi opierać się na prawnie uzasadnionej przyczynie.
Szczególne przepisy mogą chronić między innymi:
- kobiety w ciąży i w okresie po porodzie,
- osoby przebywające na Elternzeit,
- pracowników ze znacznym stopniem niepełnosprawności,
- członków rady zakładowej w zakresie przewidzianym przepisami.
Sama choroba lub urlop nie blokują automatycznie wypowiedzenia. Nie oznacza to jednak, że każde wypowiedzenie doręczone w tym czasie jest prawidłowe.
Umowa, Tarifvertrag i porozumienie stron
Przed obliczeniem terminu trzeba sprawdzić umowę o pracę oraz ewentualny Tarifvertrag. Mogą one zmieniać ustawowy okres wypowiedzenia. Osobnym rozwiązaniem jest Aufhebungsvertrag, czyli porozumienie stron o zakończeniu zatrudnienia. Może ono skrócić okres wypowiedzenia, ale podpisanie takiego dokumentu może wpłynąć na prawo do zasiłku dla bezrobotnych i spowodować Sperrzeit.
Najważniejsze jest więc ustalenie trzech dat: rozpoczęcia zatrudnienia, doręczenia wypowiedzenia i planowanego zakończenia pracy. Przy wątpliwościach dotyczących ważności pisma albo terminu na Kündigungsschutzklage potrzebna jest szybka konsultacja z prawnikiem prawa pracy w Niemczech.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W konkretnej sprawie znaczenie mogą mieć treść umowy o pracę, Tarifvertrag, sposób doręczenia dokumentu oraz szczególna ochrona pracownika.
